معیار 0.07262 0.07262 0.07262 0.072618

جدول 3-11میانگین شاخص جرم در گروه شاهد در جلسات معاینه به تفکیک
گروه شاهد میانگین شاخص جرم در روز اول معاینه سری اول سری دوم سری سوم
1 0 0 0 0
2 0 0 0 0
3 0 0 0 0
4 0 0 0 0
5 0 0 0 0
6 0 0 0 0
7 0 0 0 0
8 0.3 0.3 0.3 0.3
9 0 0 0 0
10 0 0 0 0
11 0 0 0 0
12 0 0 0 0
13 0 0 0 0
14 0 0 0 0
15 0 0 0 0
16 0 0 0 0
میانگین 0.01875 0.01875 0.01875 0.01875
انحراف معیار 0.07262 0.07262 0.07262 0.07262

میانگین شاخص جرم در دو گروه تفاوتی با هم نداشت و در هر گروه فقط یک نفر دارای جرم در دندانهای مورد بررسی بود.در طی 3 هفته نیز تغییری در شاخص جرم مشاهده نگردید.
جدول 3-12 شاخص بهداشت دهان در گروه هدف در جلسات معاینه به تفکیک
گروه هدف شاخص بهداشت دهان در روز اول معاینه سری اول سری دوم سری سوم
1 متوسط متوسط خوب خوب
2 متوسط خوب خوب خوب
3 ضعیف متوسط خوب خوب
4 خوب خوب خوب خوب
5 متوسط خوب خوب خوب
6 متوسط متوسط خوب خوب
7 متوسط خوب خوب خوب
8 خوب خوب خوب خوب
9 خوب خوب خوب خوب
10 خوب خوب خوب خوب
11 خوب خوب خوب خوب
12 متوسط خوب خوب خوب
13 متوسط خوب خوب خوب
14 متوسط خوب خوب خوب
15 متوسط خوب خوب خوب
16 خوب خوب خوب خوب

جدول 3-13 شاخص بهداشت دهان در گروه شاهد در جلسات معاینه به تفکیک
گروه شاهد شاخص بهداشت دهان در روز اول معاینه سری اول سری دوم سری سوم
1 متوسط متوسط متوسط متوسط
2 متوسط متوسط متوسط متوسط
3 متوسط متوسط ضعیف متوسط
4 متوسط متوسط متوسط ضعیف
5 خوب متوسط متوسط متوسط
6 خوب خوب خوب متوسط
7 متوسط متوسط متوسط متوسط
8 خوب متوسط متوسط متوسط
9 خوب متوسط متوسط متوسط
10 خوب خوب خوب خوب
11 خوب متوسط متوسط متوسط
12 خوب متوسط متوسط متوسط
13 خوب خوب متوسط خوب
14 متوسط متوسط متوسط متوسط
15 خوب خوب متوسط متوسط
16 ضعیف خوب خوب خوب

طبق جداول12و13:
در گروه هدف، در معاینه اولیه، شاخص بهداشت دهان در 6 نفر “خوب”(37.5%)، در 9 نفر “متوسط” (56.25%)و در 1 نفر “ضعیف”(6.25%) بوده است ولی در فالوآپ نهایی شاخص بهداشت دهان در تمام افراد گروه مورد “خوب” بوده است(100%). در این گروه تفاوت از نظر آماری معنا دار بوده است(P-Value=0.001)
در گروه شاهد،در معاینه اولیه، شاخص بهداشت دهان در 9 نفر “خوب”(56.25%)،در 6 نفر “متوسط” (37.5%)و در 1 نفر “ضعیف” (6.25%)بوده است ولی در فالوآپ نهایی،شاخص بهداشت فقط در 3 بیمار “خوب” (18.75%)بود.شاخص در 12 نفر دیگر “متوسط”(75%) و در 1 نفر “ضعیف” (6.25%)بود.در این گروه تفاوت از نظر آماری معنا دار نبود.(P-Value=0.181)
بررسی شاخص بهداشت دهان از لحاظ وجود رابطه معنادار آماری بین زمانهای مختلف معاینه،به دلیل تعداد کم بیماران امکان پذیر نمی باشد.

نمودار 3-2 شاخص بهداشت دهان در گروه هدف

نمودار 3-3 شاخص بهداشت دهان در گروه کنترل

جدول 3-15 میانگین شاخص دبری در دو گروه هدف و شاهد
میانگین شاخص بری انحراف معیار بازه اطمینان 95%
کران پایین کران بالا
مورد .412 .067 .280 .545
شاهد 1.027 .067 .894 1.159

جدول 3-16 متوسط تفاوت میانگین شاخص دبری در دو گروه
(I) گروه (J) گروه متوسط تفاوت میانگین دبری در دو گروه (I-J) انحراف معیار p-value بازه اطمینان 95%
کران پایین کران بالا
شاهد مورد .614* .095 .000 .427 .802

نمودار3-4 توزیع بیماران بر اساس جنس

نمودار3-5 بروز زخم دهانی در بیماران در طی دوره ی طرح

نمودار 3-6 شاخص بهداشت دهان بیماران در روز اول معاینه

نمودار 3-7 شاخص بهداشت دهان بیماران در فالوآپ نهایی

فصل چهارم
بحث

4-1 بحث:
در مطالعه حاضر تلاش کردیم تا اثر استفاده از آبفشان فوق لثه ای حاوی کلر هگزیدین را با استفاده از گاز استریل مرطوب به تنهایی، بر روی شاخص بهداشت دهان (OHI-S) در بیماران مبتلا به دیسکرازی های خونی با هم مقایسه نماییم.
در ابتدای طرح بر آن بودیم که 3 گروه را در این طرح قرار دهیم که علاوه بر دو گروه موجود ،در گروه سوم از آبفشان فوق لثه ای حاوی سرم فیزیولوژی استفاده کنیم ولی در طول انجام طرح با توجه به تعداد کم بیمارانی که شرایط حضور در این طرح را داشته باشند (دارا بودن دندانهای مورد نیاز،پذیرفتن شرکت در طرح و از همه مهمتر حضور در بیمارستان در مدت زمان مورد نیاز برای انجام طرح ) و با توجه به مطالعاتی از جمله مقاله ای که در سال 2005 توسطDr.Gary Greenstein منتشر شده(19) و بیان نموده است که شستشوی فوق لثه ای با استفاده از عوامل آنتی میکروبیال نتایج بهتری از شستشو با آب دارد و به صورت کلینیکی سبب کاهش ژینژیویت خواهد شد و مطالعات مشابه آن،تصمیم گرفتیم گروه آبفشان حاوی سرم فیزیولوژی را حذف کرده تا علاوه بر امکان انجام طرح ، بتوان از مزایای مصرف کلرهگزیدین در این بیماران استفاده نمود .
استفاده از آبفشان فوق لثه ای در این بیماران به این دلیل صورت گرفت که علیرغم مطالعاتی که وجود باکتریمی را در اثر استفاده از آبفشان های زیر لثه ای رد نموده اند ولی در مطالعه ای که در سال 2000 توسط Lucas V و همکاران،منتشر گردیده(22)،امکان وقوع باکتریمی را در استفاده از آبفشان زیر لثه ای در افراد مبتلا به ژینژیویت 7% و در افراد مبتلا به پریودنتیت 50 %عنوان کرده است در نتیجه با توجه به در نظر گرفتن تمامی احتیاطات لازم، به خصوص این مساله که وقوع باکتریمی در بیماران مورد مطالعه ی ما می تواند کشنده باشد، استفاده از آبفشان فوق لثه ای را جایگزین استفاده از انواع زیر لثه ای نمودیم .علاوه بر این در همین مطالعه بیان کرده که احتمال باکتریمی ناشی از مسواک نیز 39 % است(19) که خود لزوم استفاده از وسیله ایمن تری را در این افراد در طول دوره درمان می طلبد .
در مطالعه¬ای كه در سال 2010 در كشور برزیل توسط Heliton-Spindola Antunes و همكاران انجام شد(27)، اثرات رعایت بهداشت دهانی و استفاده از كلر هگزیدین در بیماران دریافت كننده پیوند سلول¬های بنیادی خون در دو گروه A، 38 نفر وB، 35 نفر بررسی شد. در گروه A‌ استفاده از مسواك بسیار نرم همراه با خمیر دندان و مصرف دهانشویه 3 بار در روز و در گروه B‌ استفاده از مسواك نرم و خمیر دندان به تنهایی استفاده می شد.
در این مطالعه اثرات شستشوی مكانیكی در كاهش عفونت¬های باكتریال و قارچی كاملاً چشمگیر بوده است اما بیان شده كه دهانشویه كلرهگزیدین به تنهایی دارای تاثیر چندانی نمی باشد(27). که این مطلب بر لزوم یک پروتکل بهداشت دهانی که بتواند برداشت مکانیکی پلاک را بدون ایجاد تروما و باکتریمی در بیماران مبتلا به سرطان های خون یا در بیماران با مشکلات مشابه، انجام دهد،تاکید می کند.
از مزایای این طرح میتوان به استفاده از وسیله ای اشاره کرد که علاوه بر اتوماتیک بودن و راحتی بیشتر در استفاده ،حداقل تروما را نیز به نسوج دهان وارد می نماید. اگر چه امروزه پروتکل رایج در بیمارستانها شامل توصیه به بیماران به استفاده ازمسواک فوق العاده نرم یا گاز استریل مرطوب می باشد اما این روش ها به جهت اینکه باید به صورت دستی انجام شوند، وابسته به اختیار بیمار می باشد و اغلب به همین دلیل مورد توجه قرارنمی گیرد اما اگر بتوان استفاده از یک وسیله مکانیکی اتوماتیک را در پروتکل استاندارد بهداشت دهان بیماران بستری قرار داد می توان از اثرات مثبت آن در ارتقا بهداشت دهان بهره برد.اگرچه شستشو با این وسیله بهتر است به کمک پرستاران و یا همراهیان بیمار انجام شود ولی اتوماتیک بودن آن خود یک مزیت محسوب شده و راحتی و انگیزه ی بیشتری را نسبت به استفاده از مسواک برای پرستاران یا همراهیان ایجاد می نماید. در مطالعه¬ای که توسط R.sierra و همکاران در سال 2006 انجام شد نشان داده شد که پرستاران بیمارستان رغبتی به انجام مراقبتهای دهانی در بیماران ندارند و آن را امری دشوار تلقی می کنند ولی استفاده از آبفشان بسیار آسانتر از مسواک میتواند انجام بگیرد که این خود در افزایش استفاده ی پرستاران و خود بیماران از این وسیله،بسیار موثر خواهد بود. (15)
اگرچه تا کنون مطالعه ای در خصوص اثر بخشی آبفشانهای فوق لثه ای بر روی بهداشت دهان بیماران مبتلا به سرطان های خون انجام نشده است اما مطالعات فراوانی اثر بخشی این آبفشان هارا در افراد بدون مشکلات سیستمیک خاص بررسی نموده اند .
در مطالعه ی حاضر، میزان اثر بخشی آبفشان های فوق لثه ای بر روی شاخص بهداشت دهانی بیماران مبتلا به